top of page

Máquinas creativas: ¿renacimiento híbrido o amenaza al derecho de autor?

20 jun 2025
3 min de lectura

Por: Claudia Jiménez


El 23 de abril pasado—Día Mundial del Derecho de Autor— dejó una paradoja sobre la mesa: celebramos la autoría justo cuando su definición se vuelve más incierta que nunca. Agentes autónomos de inteligencia artificial (IA) como Devin AI, AutoGPT y Open Interpreter ya no solo responden preguntas, sino que planifican, ejecutan y verifican tareas creativas con una mínima o nula supervisión humana. Al borrar la clásica frontera entre “herramienta” y “sujeto”, estas máquinas obligan a replantear paradigmas convencionales.

Los nuevos protagonistas

A diferencia de los modelos generativos convencionales, los agentes autónomos reciben un objetivo (“diseña un videojuego en 3D” o “escribe un ensayo con citas APA”) y autodescubren el camino para lograrlo. Paralelamente, redes como las Creative Adversarial Networks (CAN) producen cuadros que no imitan estilos: los reinventan e incluso se desvían a propósito de los patrones aprendidos, difuminando la línea legal entre homenaje e infracción. Lo presenciamos hace unos meses cuando el internet se llenó de escenas cotidianas y memes convertidos en ilustraciones al estilo Ghibli. La última actualización de ChatGPT, con generación de imágenes, permitió a cualquier usuario “ghiblificar” fotos populares o personales, replicando la estética inconfundible de Hayao Miyazaki, cofundador del estudio japonés conocido por sus películas de anime.

Tres pilares que se tambalean

Durante siglos, el concepto de autoría descansó en un trípode aparentemente inamovible: (1) la existencia de una mente humana detrás de la obra; (2) una intención creativa; y (3) un vínculo inmediato entre creador y creación. Los agentes autónomos dinamitan los tres soportes a la vez. Hoy podemos obtener una novela breve, un logo corporativo o incluso un software funcional sin conocer —ni siquiera poder señalar— a un autor humano directo. El resultado es una crisis de identidad: ¿sigue siendo válido hablar de propiedad intelectual cuando la fuente de la creación carece de personalidad jurídica?

Un mapa regulatorio lleno de vacíos

Las respuestas institucionales distan de ser uniformes. En Estados Unidos, la Oficina de Copyright se niega a registrar obras producidas “exclusivamente” por IA. Europa, con su flamante Ley de IA, exige transparencia, pero evita asignar la titularidad de esas obras. América Latina permanece prácticamente a la intemperie normativa: salvo algunas menciones aisladas en Chile y Brasil, los marcos legales no contemplan la creación autónoma. En ese silencio, las grandes plataformas tecnológicas asumen de facto la propiedad de todo lo que generan sus modelos, dejando al usuario sin reconocimiento ni beneficio económico.

Hacia la coautoría simbiótica

Numerosos juristas y filósofos —entre ellos Luciano Floridi y Josh Cowls— proponen una vía intermedia: reconocer la coautoría híbrida. El humano actuaría como orquestador, definiendo el objetivo y validando resultados; la máquina, como ejecutora técnica. Este enfoque preserva la “agencia humana significativa” y abre la puerta a licencias flexibles que distingan entre usos experimentales y comerciales.

El debate ya no es teórico: afecta contratos, negocios y hasta la identidad profesional de artistas y programadores. Si ignoramos la ola, corremos el riesgo de consolidar un monopolio creativo dominado por pocas corporaciones y una legislación obsoleta. Si actuamos ahora, podemos construir un ecosistema donde la innovación algorítmica conviva con la justicia distributiva y la responsabilidad social.

La pluma —o su equivalente digital— sigue en nuestras manos. Aprovechemos este punto de inflexión para diseñar un derecho de autor que reconozca la esencia colaborativa de la creatividad del siglo XXI, sin sacrificar la protección del talento humano que, al final, sigue siendo el origen y el propósito de toda obra.

 

Referencias:

Floridi, L., & Cowls, J. (2021). A Unified Framework of Five Principles for AI in Society. Harvard Data Science Review.  https://hdsr.mitpress.mit.edu/pub/l0jsh9d1

 

 

Claudia es Doctora en Ciencias Políticas y Sociales, profesora del Tecnológico de Monterrey en Ética e Inteligencia artificial. Pionera de IA en aula.  Chief AI Officer CPTM   por Silicon Valley Certification Hub. Socio fundadora de Crea con IA. Articulista en Arena Pública sobre temas de tecnología e innovación.

 

Redes sociales:

 
 
 

160 comentarios


Quang Pham minh
hace 18 horas

tn88 com Tình cờ thấy người ta nhắc tới trang trong lúc lướt nên mình mở thử để xem giao diện thế nào. Phần nội dung thì chưa đọc kỹ, chủ yếu quan sát menu, bố cục và cách phân chia từng chuyên mục. Trang đi theo hướng khá “LEAN”, không để quá nhiều thông tin cùng lúc nên nhìn khá thoáng, các khối nội dung cũng có sự tách biệt rõ. Thông tin về giấy phép pháp lý được đặt ở vị trí tương đối dễ nhận ra, muốn kiểm tra cũng không phải tìm quá lâu. Xem sơ qua vài phút thấy tiêu đề rõ ràng, các nhóm mục dễ phân biệt và tổng thể không gây cảm giác…

Me gusta

Backlink comment
Backlink comment
hace 2 días

Mình hay chú ý đến giao diện khi lần đầu tìm hiểu một nền tảng giải trí trực tuyến. Với nk88, mình thấy cách bố trí các khu vực tương đối đơn giản và những nội dung chính khá dễ tìm. Cá nhân mình nghĩ kiểu trình bày này phù hợp với người thích xem nhanh mà không phải mất nhiều thời gian làm quen.


Me gusta

pro1 trungsuo
hace 5 días

tn88 Mình biết đến website này khi đang tìm hiểu một vấn đề và thấy có người nhắc đến một bài viết trên trang. Mình mở vào xem thử rồi dành thêm chút thời gian đọc một số nội dung khác. Điều mình thấy khá ổn là bài viết không trình bày quá dày, các ý được chia hợp lý nên dễ xác định phần mình cần quan tâm. Khi muốn đọc thêm, mình cũng có thể chuyển sang những nội dung liên quan khá nhanh mà không phải tìm lại từ đầu. Mình thường truy cập bằng điện thoại và thấy trang hoạt động ổn định, chữ rõ, thao tác cuộn khá thoải mái. Tổng thể, đây là một website…

Me gusta

An An
hace 6 días

Mình bắt gặp Hỗ Trợ F168 khi đang tìm tài liệu liên quan đến một nội dung mình quan tâm nên đã mở vào đọc thử. Mình chỉ lướt qua để tham khảo cách họ trình bày và phân chia các chuyên mục. Cảm nhận đầu tiên là bố cục khá sạch, từng nhóm nội dung được tách ra rõ ràng nên không tạo cảm giác quá tải. Tổng thể, website có cách trình bày gọn và khá dễ theo dõi. Các tiêu đề có kích thước phù hợp, giúp người xem dễ theo dõi vị trí khi kéo xuống.

Me gusta

Quang Pham minh
hace 7 días

Khi truy cập vào live casino và game bài, mình thấy tốc độ phản hồi khá đều. Trong quá trình đọc thêm thông tin về tn88 nhà cái mình nhận thấy hệ thống còn tích hợp thêm slot, esport và thể thao nên tạo cảm giác đầy đủ hơn. Mình mở thử trên điện thoại thì giao diện vẫn hiển thị ổn, chữ dễ đọc và các mục khá thuận tiện khi chạm chọn. Nhìn chung, website có cách trình bày gọn gàng, dễ hiểu và phù hợp cho việc tìm kiếm thông tin nhanh.

Me gusta
bottom of page